Pendidikan Fizik dan Keamanan

(Dihantar semula dari: Riyan Setiawan Uki. Media Indonesia, 23 Mei 2022)

oleh Riyan Setiawan Uki
Guru Fizik, Sekolah Sukma Bangsa, Sulawesi Tengah, Indonesia

Pendidikan keamanan menggalakkan pengetahuan, kemahiran, sikap, dan nilai yang diperlukan untuk membawa perubahan tingkah laku yang akan membolehkan kanak-kanak, belia, dan orang dewasa untuk mencegah konflik dan keganasan, menyelesaikan konflik secara aman, dan mewujudkan keadaan yang kondusif untuk keamanan (Fountain, 1999). Dalam pendidikan keamanan, pengetahuan diajar, seperti konsep keamanan yang komprehensif, punca konflik dan keganasan, dan falsafah tanpa kekerasan. Di samping itu, pendidikan keamanan mengajar kemahiran penting untuk hidup dalam keamanan, seperti pemikiran reflektif dan kritis, komunikasi, dan kemahiran membuat keputusan. Pendidikan keamanan juga menyemai sikap dan nilai damai yang perlu dihayati oleh setiap individu, seperti menghormati diri sendiri, menghormati orang lain, prihatin terhadap alam sekitar, dan keadilan (Castro & Galace, 2019). Sekolah merupakan salah satu tempat yang boleh digunakan untuk berkempen untuk pendidikan keamanan. Proses pembelajaran di sekolah untuk melaksanakan pendidikan keamanan adalah holistik dan cuba mengubah dimensi kognitif, afektif dan aktif pelajar (Castro & Galace, 2019). Ini menggambarkan bahawa pendidikan keamanan boleh diajar dalam pelbagai aktiviti dan mata pelajaran sekolah. Nilai, pengetahuan, dan kemahiran kedamaian muncul dalam mata pelajaran dalam bentuk bahan atau topik yang disampaikan serta dalam proses pembelajaran pelajar. Jadi, apakah bentuk pelaksanaan pendidikan keamanan dalam mata pelajaran sekolah?

Kedamaian dalam pelbagai mata pelajaran

Dalam kes Indonesia, setakat ini terdapat andaian bahawa pendidikan keamanan hanya boleh diajar melalui beberapa mata pelajaran. Pendidikan agama merupakan salah satu mata pelajaran yang sering dikaitkan dengan pendidikan keamanan kerana semua agama mengandungi ajaran tentang hidup aman. Mata pelajaran lain yang sering dikaitkan dengan pendidikan keamanan ialah sains sosial. Sains sosial mengandungi beberapa topik, seperti konflik sosial dan kekerasan yang memberikan contoh tindakan tanpa kekerasan, institusi antarabangsa yang mengajar usaha membina keamanan, dan interaksi sosial yang mengkaji interaksi manusia, faktor yang menyebabkan konflik, dan cara mencegahnya. Yang terakhir ialah pendidikan sivik, mata pelajaran yang mengajar tema yang berkaitan dengan keamanan, seperti penerapan undang-undang keadilan sosial, demokrasi, toleransi, dan penghormatan terhadap hak asasi manusia.

Mata pelajaran lain selain daripada tiga mata pelajaran yang dinyatakan di atas selalunya sukar dilihat sebagai mempunyai hubungan dengan keamanan. Malah, melalui kajian yang mendalam, pendidikan keamanan juga boleh didapati dalam mata pelajaran lain, seperti pendidikan jasmani. Sebagai contoh, pendidikan jasmani mengajar kepentingan kecergasan fizikal, satu bentuk keamanan dengan diri sendiri, dan semangat kesukanan, nilai penting dalam keamanan. Dalam mata pelajaran lain, seperti bahasa Indonesia dan Inggeris, keamanan boleh diajar melalui teks naratif yang mengandungi mesej keamanan dalam aktiviti membaca. Akhir sekali, dalam matematik, apabila guru menghadapi kesukaran mengaitkan bahan dengan keamanan, pendidikan keamanan masih boleh dijalankan melalui proses pembelajaran yang menggalakkan kebolehan berfikir secara kritis dan kreatif, satu lagi kemahiran penting untuk keamanan.

Mengajar keamanan melalui fizik

Salah satu subjek yang mungkin tidak pernah terfikir untuk mengajar keamanan ialah fizik. Ramai orang beranggapan bahawa fizik adalah subjek yang hanya mengajar konsep, formula, dan aritmetik, jadi ia adalah mencabar untuk mengajar keamanan melalui fizik. Sebagai seorang guru fizik, saya ingin menunjukkan bahawa fizik boleh digunakan untuk mengajar keamanan.

Dalam topik gerakan lurus, pelajar belajar bahawa objek tidak akan mengalami perubahan halaju jika objek mempunyai pecutan sifar atau tidak bergerak, manakala objek akan mengalami perubahan halaju jika pecutan mempunyai nilai atau objek bergerak. Melalui konsep ini, saya mengajar pelajar bahawa keamanan tidak akan maju jika ia tidak dilakukan dengan bersungguh-sungguh. Keamanan akan maju dan berjaya jika nilai-nilai keamanan terus dilaksanakan. Sebaliknya, jika perkara negatif seperti keganasan dilakukan, keamanan tidak akan tercapai.

Dalam topik gerakan lurus, pelajar belajar bahawa objek tidak akan mengalami perubahan halaju jika objek mempunyai pecutan sifar atau tidak bergerak, manakala objek akan mengalami perubahan halaju jika pecutan mempunyai nilai atau objek bergerak. Melalui konsep ini, saya mengajar pelajar bahawa keamanan tidak akan maju jika ia tidak dilakukan dengan bersungguh-sungguh. Keamanan akan maju dan berjaya jika nilai-nilai keamanan terus dilaksanakan. Sebaliknya, jika perkara negatif seperti keganasan dilakukan, keamanan tidak akan tercapai.

Prinsip Black adalah contoh lain. Prinsip Black menyatakan bahawa jumlah haba yang dibebaskan oleh objek dengan suhu tinggi akan sama dengan haba yang diterima oleh objek pada suhu rendah supaya keseimbangan terma berlaku. Melalui konsep prinsip Hitam, saya menyampaikan kepada pelajar bahawa apabila kita menerapkan nilai-nilai keamanan, nilai-nilai ini juga akan diterima oleh orang lain, dan keseimbangan hubungan antara individu dapat diwujudkan. Apabila kita mempunyai kebolehan lebih daripada orang lain, kita tidak boleh menghina tetapi membantu mereka yang mempunyai kekurangan agar keadilan dapat dicapai.

Saya juga mengajar keamanan melalui aktiviti projek kelas fizik, contohnya, apabila pelajar membuat termometer mudah. Proses membuat termometer menimbulkan pelbagai persoalan kritis dan kreatif, salah satunya apabila pelajar bertanya mengapa kita perlu menambah air walaupun kita sudah menggunakan alkohol dalam termometer. Soalan ini merupakan satu bentuk kemahiran berfikir kritis pelajar iaitu kemahiran yang sangat penting untuk mencungkil maklumat bagi menyelesaikan masalah.

Saya menjelaskan bahawa tujuan menambah air pada termometer adalah untuk mengelakkan alkohol mengembang dengan cepat. Jika kita hanya menggunakan alkohol, pengembangan akan berlaku dengan cepat sehingga sukar untuk membaca skala termometer. Pada kesempatan itu, saya juga mengajak pelajar untuk membayangkan alkohol sebagai orang yang berkonflik, panas sebagai pencetus konflik, dan pengembangan sebagai peningkatan konflik. Alkohol yang dipanaskan mewakili rakyat dalam konflik yang 'dikacau' sehingga ketegangan antara mereka meningkat. Saya kemudian menerangkan penambahan air untuk mewakili peranan seorang pengantara yang membantu mengurangkan konflik. Jadi, melalui aktiviti membuat termometer yang mudah ini, pelajar mempelajari pengetahuan penyelesaian konflik selain mempelajari fizik.

Masih banyak pengetahuan, kemahiran, dan nilai keamanan yang boleh didapati dalam fizik, dan semuanya bergantung kepada kemahiran berfikir kritis dan kreatif guru dalam mencari dan mengaitkan subjek fizik dengan pendidikan keamanan. Selain topik yang boleh dikaitkan dengan pendidikan keamanan, guru boleh membawa pendidikan keamanan melalui metodologi pembelajaran. Mengintegrasikan keamanan dalam setiap mata pelajaran dan mengajarnya kepada pelajar akan mendekatkan kesedaran masyarakat yang aman.

rapat
Sertai Kempen & bantu kami #SpreadPeaceEd!
Sila hantarkan saya e-mel:

1 pemikiran tentang "Pendidikan Fizik dan Keamanan"

  1. Qamaruzzaman Amir

    terima kasih kerana berkongsi. saya menghargai pendekatan falsafah anda. anda telah memberi saya lebih banyak idea.

    saya juga seorang pendidik fizik dan keamanan. pendekatan saya memberi tumpuan kepada ahli fizik itu sendiri: pelajar saya meneroka dilema yang dihadapi oleh ahli fizik, cara mereka berinteraksi dengan isu kontemporari dengan mereka, nilai dan sikap yang mereka wujudkan. Sebagai contoh, apabila kita mengkaji hubungan tenaga-jisim Einstein, kita belajar tentang evolusi pemikiran Einstein apabila ia datang kepada tenaga nuklear dan menggunakannya sebagai senjata pemusnah besar-besaran.

Sertai perbincangan ...

Tatal ke